Zoeken
  • Dr2 RES Academie

Rijksoverheid, neem plaats aan de RES-tafels

Via onze RES Academie spreken we veel mensen die momenteel hard werken aan de Regionale Energie Strategieën. Dat is geen sinecure, to put it mildly. De RES lijkt een beetje op de blokkenhoek. Met allerlei bouwstenen, aangeleverd door de onderzoeksbureaus van de Rijksoverheid, moeten gemeenten, waterschappen en provincies de energietransitie vorm geven. Het verschil: waar je in de blokkenhoek zelf mocht weten wát je bouwde, is in de RES het doel voorgeschreven. Gezamenlijk moeten de 30 regio’s 35 TWh aan duurzame energie op land opwekken en 7 miljoen woningen verduurzamen.

Dertig blokkenhoeken met één gezamenlijk doel klinkt vreemder dan het is. Het is goed dat de VNG heeft geijverd voor deze decentralisatie van de uitvoering van het Klimaatakkoord. De regio is beter dan het Rijk geëquipeerd voor het organiseren van participatie-processen. En dat is hier van belang. Een transitie komt immers niet van de grond zonder draagvlak van onderop: huishoudens en bedrijven ondervinden zowel de lusten als de lasten.

Als ik toch een kritische noot mag plaatsen, gaat deze over de rol die het Rijk zichzelf toedicht tijdens de uitvoering van het RES-proces. Of liever: over het uitblijven van een positie of stellingname. Vanuit een -op zich te prijzen- terughoudendheid richting decentrale overheden, hebben de betrokken ministeries zich teruggetrokken in hun Haagse bastion. Ze faciliteren volop, maar onthouden zich van sturing. In de RES-regio’s blijkt dat niet werkbaar.

Diverse lokale bestuurders willen dat het Rijk zich meer laat zien. Zij lopen aan tegen de heikele punten van de energietransitie: ‘van gas los’, werken met een warmtenet, windmolens in achtertuinen, etc. Er is behoefte aan duidelijke signalen met betrekking tot de noodzaak en urgentie van ingrepen in het landschap en investeringen in de eigen woning. Die duidelijkheid zou de bestuurder zowel bij de democratisch verantwoording als in het bottom-up proces een steuntje in de rug geven.

Op dit punt kwam vorige week steun van het College van Rijksadviseurs (CRa). Drie experts op het gebied van de fysieke leefomgeving, publiceerden vorige week de verkenning ‘Via Parijs’ met een schets van klimaatneutraal Nederland. Eerste van vier aanbevelingen is een oproep aan het Rijk om zich meer uit te spreken en meer samen te werken. Concreet wordt er gepleit voor een actievere rol van het Rijk zonder dat deze als regisseur de lakens uit deelt. Dit kan door de aanpak en projecten in samenspraak (en samenhang) met andere overheden aan regiotafels (en elders) te formuleren. Zoals voetballers in een elftal of een violist in een orkest…

Met deze oproep en tal van de andere inzichten en aanbevelingen over de ‘blokkenhoek’ is ‘Via Parijs’, een behartenswaardige verkenning vanuit ruimtelijk perspectief. ‘Mustread’ zeg je dan toch?

Marieke van der Werf


Dröge & van Drimmelen/Dr2 RES Academie

17 keer bekeken